2026 మహాలయ పితృ పక్షాలు : తేదీలు, పూజా విధానం!
హిందూ సనాతన ధర్మంలో పితృ దేవతలకు అత్యంత పవిత్రమైన, విశేషమైన మాసాలలో భాద్రపద మాసం ఒకటి. ఈ మాసంలో పౌర్ణమి తరువాత వచ్చే బహుళ పాడ్యమి నుండి అమావాస్య వరకు ఉన్న పదిహేను రోజులను 'పెత్రృ పక్షాలు' లేదా 'మహాలయ పక్షాలు' అని పిలుస్తారు. మానవ జీవితంలో మాతాపితృ రుణం తీర్చుకోవడం ఎంత ముఖ్యమో, ఆ పూర్వీకులను స్మరించుకుని వారికి తర్పణాలు వదలడం కూడా అంతే ముఖ్యం అని మన వేదాలు, పురాణాలు చెబుతున్నాయి.2026 సంవత్సరానికి సంబంధించి పితృ పక్షాలు (మహాలయ పక్షాలు) మరియు మహాలయ అమావాస్య తేదీలు
2026 పితృ పక్షం ప్రారంభం
(పౌర్ణమి శ్రాద్ధం / పాడ్యమి):సెప్టెంబర్ 26, 2026 (శనివారం) - పూర్ణిమ శ్రాద్ధం సెప్టెంబర్ 27, 2026 (ఆదివారం) - పాడ్యమి నుండి పక్షం ప్రారంభం
ముగింపు :అక్టోబర్ 10, 2026 (శనివారం)
2026 ముఖ్యమైన తిథులు:
సెప్టెంబర్ 26, 2026 (శనివారం): పూర్ణిమ శ్రాద్ధం ,సెప్టెంబర్ 27, 2026 (ఆదివారం): పాడ్యమి (ప్రతిపద) ,
సెప్టెంబర్ 28, 2026 (సోమవారం): విదియ (ద్వితీయ) ,
ప్టెంబర్ 29, 2026 (మంగళవారం): తదియ (తృతీయ) ,
సెప్టెంబర్ 30, 2026 (బుధవారం): చవితి మరియు పంచమి ,
అక్టోబర్ 1, 2026 (గురువారం): షష్ఠి,
అక్టోబర్ 2, 2026 (శుక్రవారం): సప్తమి,
అక్టోబర్ 3, 2026 (శనివారం): అష్టమి (మధ్య అష్టమి),
అక్టోబర్ 4, 2026 (ఆదివారం): నవమి (మాతృ నవమి),
అక్టోబర్ 5, 2026 (సోమవారం): దశమి,
అక్టోబర్ 6, 2026 (మంగళవారం): ఏకాదశి,
అక్టోబర్ 7, 2026 (బుధవారం): ద్వాదశి,
అక్టోబర్ 8, 2026 (గురువారం): త్రయోదశి,
అక్టోబర్ 9, 2026 (శుక్రవారం): చతుర్దశి,
అక్టోబర్ 10, 2026 (శనివారం): మహాలయ అమావాస్య (సర్వ పితృ అమావాస్య).
పౌరాణిక కథల ప్రకారం: మహాభారత యుద్ధం అనంతరం కర్ణుడు మరణించిన తరువాత అతని ఆత్మ స్వర్గానికి చేరుకుంటుంది. అక్కడ అతనికి ఆహారంగా బంగారము, రత్నాలు ఇస్తారు. ఆశ్చర్యపోయిన కర్ణుడు ఇంద్రుడిని ప్రశ్నించగా, "నువ్వు భూలోకంలో ఉన్నప్పుడు ఎంతో దానం చేశావు కానీ, నీ పూర్వీకులకు మాత్రం ఎప్పుడూ అన్నం, నీరు పెట్టలేదు. అందుకే నీకు తినడానికి బంగారం లభించింది" అని ఇంద్రుడు బదులిస్తాడు.తన తప్పు తెలుసుకున్న కర్ణుడు భూలోకానికి తిరిగి వచ్చి, ఈ పదిహేను రోజుల పాటు తన పూర్వీకుల పేరుతో అన్నదానాలు, జలతర్పణాలు వదిలిపెట్టి మళ్లీ స్వర్గానికి వెళ్తాడు. అప్పటి నుంచే ఈ పదిహేను రోజులను 'పితృ పక్షాలు' లేదా 'మహాలయ పక్షాలు'గా ఆచరించడం ప్రారంభమైందని పురాణ ఇతిహాసాలు చెబుతున్నాయి.
పితృ పక్షాలలో పిత్రులు
మనం నివసించే భూలోకానికి, పితృ లోకానికి మధ్య ఒక ప్రత్యేకమైన అనుసంధానం ఉంటుందని నమ్ముతారు. ఈ పక్షం రోజుల్లో పితృ లోకంలో ఉండే మన పూర్వీకులు (తల్లిదండ్రులు, తాతలు, ముత్తాతలు మరియు గతించిన కుటుంబ సభ్యులు) సూక్ష్మ రూపంలో తమ సంతానాన్ని చూడటానికి భూమిపైకి వస్తారట.
వారు తమ కుటుంబ సభ్యుల నుండి ఆకలి దప్పులతో కాకుండా, ప్రేమతో ఇచ్చే పిండ ప్రదానాలను, తిల తర్పణాలను స్వీకరించడానికి వస్తారని ప్రతీతి. ఒకవేళ సంతానం ఎటువంటి పూజలు చేయకపోతే, వారు నిరాశతో తిరిగి వెళ్తారని, దీనివల్ల వారి అసంతృప్తికి గురై కుటుంబంలో కష్టాలు, అశాంతి కలుగుతాయని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. అందుకే ఈ పక్షం రోజులు పూర్వీకులను తలచుకుని వారికి తర్పణాలు ఇవ్వడం మన సాంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన భాగంగా మారింది.
మహాలయ అమావాస్య విశిష్టత
ఈ పదిహేను రోజుల పితృ పక్షాల కాలానికి ముగింపు పలికే రోజే మహాలయ అమావాస్య. దీన్నే 'సర్వ పితృ అమావాస్య' అని కూడా పిలుస్తారు.
ఎందుకు సర్వ పితృ అమావాస్య అంటారు?
సంవత్సరంలో ఏ మాసంలో, ఏ తిథిన ఎవరైనా పూర్వీకులు మరణించి ఉంటే, వారి కచ్చితమైన తిథి కొందరికి గుర్తుండకపోవచ్చు. లేదా ఆయా తిథులలో శ్రాద్ధ కర్మలు జరిపించుకోవడం కుదరని వారు ఉంటారు. అలాంటి వారందరి కోసం ఈ ఒక్క 'మహాలయ అమావాస్య' రోజున అందరి పూర్వీకులను ఉద్దేశించి పిండ ప్రదానం మరియు తర్పణం వదలడానికి అవకాశం కల్పించారు. అందుకే దీన్ని అన్ని పిత్రులకూ చెందేలా 'సర్వ పితృ అమావాస్య' అన్నారు.
అమావాస్య రోజు ప్రాముఖ్యత:
ఈ రోజు సూర్యచంద్రులు ఒక్కే రాశిలో ఉంటారు. ఈ పవిత్రమైన రోజున నదీ స్నానాలు ఆచరించి, తమ పూర్వీకుల గోత్రనామాలను ఉచ్ఛరిస్తూ జల తర్పణం వదలడం వల్ల పితృ రుణం తీరుతుందని, పితృ దోషాలు ఏవైనా ఉంటే తొలగిపోతాయని నమ్మకం.
పితృ పక్షాలలో పాటించవలసిన నియమాలు మరియు ఆచారాలు
ఈ పక్షం రోజులలో భక్తి శ్రద్ధలతో పాటు కొన్ని నియమాలను పాటించడం చాలా అవసరం.
శుచిగా ఉండటం: ఈ పక్షం రోజులు ఇంట్లో సాధ్యమైనంతవరకు ప్రశాంత వాతావరణం ఉండేలా చూసుకోవాలి. మాంసాహారం, మద్యపానం వంటి వాటికి దూరంగా ఉంటూ, సాత్విక ఆహారాన్ని తీసుకోవడం ఉత్తమం.
తర్పణాలు మరియు పిండ ప్రదానం: వీలైనంతవరకు అర్చకుల సమక్షంలో లేదా నదీ తీరాలలో (ప్రధానంగా కృష్ణ, గోదావరి వంటి పవిత్ర నదులు లేదా స్థానిక జలాశయాల వద్ద) పెద్దల పేరున నల్ల నువ్వులతో కూడిన నీటిని వదలాలి.
బ్రాహ్మణ సమారాధన మరియు అన్నదానం: పిత్రుల తిథి రోజున లేదా మహాలయ అమావాస్య రోజున పేదలకు, అనాథలకు లేదా బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టడం, వస్త్రాలు దానం చేయడం అత్యంత పుణ్యప్రదంగా భావిస్తారు.
కాకులకు, గోవులకు ఆహారం: పితృ పక్షాలలో కాకులు, ఆవులు మరియు కుక్కలకు అన్నం పెట్టడం లేదా గ్రాసం వేయడం చాలా ముఖ్యం. కాకులను యమదూతలుగా, పూర్వీకుల ప్రతిరూపాలుగా భావిస్తారు కాబట్టి తొలి ముద్ద కాకికి పెట్టడం ఆచారం.
పితృ పూజ వల్ల కలిగే లాభాలు
మన జీవితంలో మనం అనుభవించే సుఖసంతోగ్సాలు, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం వెనుక పెద్దల ఆశీస్సులు ఎంతో ఉంటాయి. మనకు జన్మనిచ్చి, సంస్కారాన్ని అందించిన పెద్దలను ఈ పక్షం రోజుల్లో స్మరించుకోవడం ద్వారా మానసిక సంతృప్తి లభిస్తుంది.
పితృ దోష నివారణ: జాతకంలో పితృ దోషాల వల్ల వివాహం ఆలస్యం కావడం, సంతాన లేమి, వ్యాపారంలో నష్టాలు వంటి సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్న వారు ఈ పక్షంలో పూర్వీకులకు మనస్ఫూర్తిగా తిల తర్పణం ఇవ్వడం, పేదలకు అన్నదానం చేయడం లేదా వస్త్రాలు దానం చేయడం వల్ల పితృ దోషాలు తొలగిపోయి, కుటుంబంలో సుఖ-శాంతులు, పెద్దల ఆశీస్సులు లభిస్తాయని విశ్వసిస్తారు.
వంశాభివృద్ధి: పెద్దల ఆశీస్సులు కుటుంబంపై ఎప్పుడూ ఉంటే ఇబ్బందులు తొలగిపోయి వంశం అభివృద్ధి చెందుతుంది.
ముగింపు
సనాతన ధర్మం మనకు నేర్పిన గొప్ప సంప్రదాయాలలో పితృ ఆరాధన ఒకటి. మనం ఎక్కడి నుంచి వచ్చాము, మన మూలాలు ఏమిటి అనే విషయాన్ని గుర్తుచేసే పవిత్ర సమయమే ఈ మహాలయ పక్షాలు. కాలం ఎంత మారినా, ఆధునికత ఎంత పెరిగినా మన సంస్కృతిని, మన పూర్వీకులను గౌరవించడం మన బాధ్యత. ఈ మహాలయ అమావాస్య రోజున మన పెద్దలను మనస్ఫూర్తిగా తలచుకుని, వారి ఆశీస్సులను పొందుదాం.
